Ağdam rayonunun yaradılması

Siyasət

12:44 19.11.2024 34

Ağdam rayonu Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən, zəngin tarixi və mədəni irsə malik bir bölgədir. Bu rayon Azərbaycanın mərkəzi hissəsində, Qarabağ düzündə yerləşir və qədimdən bəri strateji əhəmiyyətə malik olub.
Ağdam rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil olunub. Rayonun inzibati mərkəzi Ağdam şəhəridir. Ağdamın adı türkcə "ağ" (işıq, parlaq) və "dam" (ev, tikili) sözlərindən yaranıb, bu da "işıqlı ev" və ya "parlaq yer" mənasını verir.
Rayonun ərazisi 1,094 kvadrat kilometrdir. Ərazinin böyük bir hissəsi düzənlikdən ibarətdir, lakin cənub-qərb hissəsi dağlıqdır. Ağdam rayonu şimaldan Tərtər, qərbdən Xocalı və Xocavənd, cənubdan Füzuli, şərqdən Bərdə və Ağcabədi rayonları ilə həmsərhəddir.
Ağdam Azərbaycanın zəngin tarixi və mədəniyyətini əks etdirən bir rayondur. Rayonda bir çox tarixi abidə, o cümlədən İmarət kompleksi, Qutlu Sarı Musa türbəsi, Şahbulaq qalası və Ağdam Cümə məscidi yerləşir. Xüsusilə Ağdam şəhəri Qarabağ xanlığı dövründə mühüm mədəni və iqtisadi mərkəz olub. Burada Qarabağ xanlarının yay iqamətgahları mövcud idi.
1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş Ağdam şəhəri və rayonun böyük bir hissəsi dağıntılara məruz qalıb. İşğal nəticəsində minlərlə insan məcburi köçkün olub, rayonun infrastrukturu və tarixi abidələri məhv edilib.
Ağdam rayonu 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılıb. 20 noyabr 2020-ci ildə Ermənistan işğal etdiyi əraziləri Azərbaycana təhvil verib. Hazırda Ağdamda genişmiqyaslı yenidənqurma və bərpa işləri aparılır. Dövlət proqramları çərçivəsində infrastruktur yenilənir, yollar, məktəblər, xəstəxanalar və yaşayış məntəqələri bərpa olunur.
Ağdam rayonu tarixən kənd təsərrüfatı ilə məşhur olub. Əsas sahələrə taxılçılıq, pambıqçılıq, üzümçülük və heyvandarlıq daxildir. Yenidənqurma işlərindən sonra bu sahələrin bərpası və inkişafı planlaşdırılır.